ĐIỂM TIN ATTP (07/10/2026)

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Câu chuyện an toàn thực phẩm tiếp tục xoay quanh hai yêu cầu tưởng như khác nhau nhưng thực chất có cùng một nền tảng: phải biết thực phẩm đến từ đâu và phải biết trong thực phẩm có gì.

Trong nước, quy định mới về cơ sở dữ liệu thực phẩm đặt yêu cầu cung cấp hồ sơ truy xuất nguồn gốc trong 24 giờ khi có yêu cầu, trong khi vụ hơn 10.000 tấn heo sử dụng Salbutamol tiếp tục đặt ra câu hỏi về khả năng kiểm soát dư lượng hóa chất và chất cấm ngay từ đầu chuỗi. Trên bình diện quốc tế, FDA vừa công bố báo cáo giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và báo cáo điều tra các vụ bùng phát bệnh do thực phẩm năm 2025, cung cấp những dữ liệu quan trọng cho quản lý ATTP dựa trên nguy cơ.

TIN TRONG NƯỚC

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Hồ sơ truy xuất nguồn gốc thực phẩm phải cung cấp trong 24 giờ

Một điểm đáng chú ý ngày 07/10 là việc triển khai Thông tư 63/2026/TT-BCT ngày 30/9/2026 về cơ sở dữ liệu thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.

Theo quy định mới, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc phạm vi quản lý phải thực hiện tạo lập, cập nhật, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý ATTP và truy xuất nguồn gốc. Khi có yêu cầu, cơ sở phải cung cấp hồ sơ truy xuất nguồn gốc trong thời hạn 24 giờ.

Cơ sở dữ liệu gồm 8 nhóm thông tin chủ yếu, trong đó có dữ liệu về cơ sở sản xuất, sản phẩm, điều kiện ATTP, kiểm tra thực phẩm nhập khẩu, thanh tra – hậu kiểm – xử lý vi phạm, tiêu chuẩn/quy chuẩn, truy xuất nguồn gốc và dữ liệu báo cáo, thống kê.

Đáng chú ý, hệ thống được định hướng kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia. Đây là bước chuyển quan trọng từ hồ sơ giấy phân tán sang dữ liệu có khả năng kết nối và khai thác.

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Vụ hơn 10.000 tấn heo sử dụng Salbutamol: bài toán không chỉ là chất cấm

Vụ đường dây sử dụng Salbutamol trong chăn nuôi heo tiếp tục là cảnh báo lớn đối với ATTP.

Theo Bộ Công an, cơ quan chức năng đã phát hiện 3.909 con heo, trọng lượng hơn 500 tấn, tại nhiều cơ sở chăn nuôi dương tính với Salbutamol và đã xử lý tiêu hủy. Điều tra bước đầu cho thấy các đối tượng còn tìm cách ngừng sử dụng Salbutamol trước khi bán heo và sử dụng các biện pháp nhằm làm kết quả xét nghiệm âm tính, qua đó cho thấy nguy cơ gian lận có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả kiểm soát dư lượng.

Toàn bộ đường dây được xác định đã đưa hơn 10.000 tấn heo sử dụng chất cấm, trị giá trên 600 tỷ đồng, ra thị trường.

Vấn đề ở đây không chỉ là “có Salbutamol hay không”, mà là năng lực phát hiện và kiểm soát chất cấm trước khi thực phẩm đi vào chuỗi tiêu dùng.

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Salbutamol – từ hóa chất dùng trong y tế đến mối nguy khi bị lạm dụng trong chăn nuôi

Salbutamol là hoạt chất có ứng dụng y tế, đặc biệt trong điều trị các bệnh lý đường hô hấp. Tuy nhiên, việc lạm dụng hoạt chất này trong chăn nuôi để tạo nạc là một vấn đề hoàn toàn khác.

Theo các chuyên gia được báo chí dẫn lại, phơi nhiễm Salbutamol qua thực phẩm ở mức cao có thể ảnh hưởng đến tim mạch, huyết áp, gây run, hạ kali máu và rối loạn nhịp tim.

Vụ việc là ví dụ điển hình để phân biệt “một hóa chất có công dụng hợp pháp” với “một hóa chất được sử dụng không đúng đối tượng, mục đích và điều kiện”.

Đây cũng chính là một trong những nội dung cốt lõi của series GIẢI MÃ DƯ LƯỢNG HÓA CHẤT TRONG THỰC PHẨM: không phải cứ nhìn thấy tên một hóa chất là có thể kết luận thực phẩm nguy hiểm; cần xem xét bản chất hóa chất, mục đích sử dụng, đối tượng thực phẩm, mức phơi nhiễm và giới hạn pháp lý.

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Thu hồi hiệu lực công bố 10 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Cục An toàn thực phẩm đã ban hành quyết định thu hồi hiệu lực Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm đối với 10 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe do Công ty cổ phần liên doanh dược phẩm Éloge France Việt Nam công bố.

Việc thu hồi được thực hiện trên cơ sở doanh nghiệp tự nguyện đề nghị thu hồi. Thông tin được gửi tới các cơ quan y tế địa phương và Sở An toàn thực phẩm TP.HCM để phối hợp thực hiện.

Đây là một ví dụ cho thấy quản lý thực phẩm bảo vệ sức khỏe không chỉ dựa vào cấp phép ban đầu mà còn cần theo dõi vòng đời sản phẩm và tình trạng pháp lý của hồ sơ công bố.

TIN QUỐC TẾ 

Điểm tin ATTP (07/10/2026): FDA công bố báo cáo giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật: 98,2% mẫu nội địa đạt yêu cầu

FDA vừa công bố báo cáo chương trình giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật năm tài chính 2024, với dữ liệu từ 3.528 mẫu thực phẩm dành cho người, gồm 893 mẫu nội địa và 2.635 mẫu nhập khẩu, được phân tích đối với 781 loại thuốc bảo vệ thực vật và một số hợp chất công nghiệp.

Kết quả cho thấy 98,2% mẫu thực phẩm nội địa và 84,4% mẫu nhập khẩu tuân thủ quy định liên bang, tức dư lượng nằm dưới mức dung sai do EPA thiết lập. Không phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ở 36,8% mẫu nội địa và 36,5% mẫu nhập khẩu.

Đáng chú ý, FDA cho biết tỷ lệ vi phạm ở thực phẩm nhập khẩu historically cao hơn thực phẩm nội địa. Đây chính là cơ sở để FDA áp dụng lấy mẫu theo nguy cơ, ưu tiên những nhóm sản phẩm, quốc gia và khu vực có khả năng phát hiện vi phạm cao hơn dựa trên dữ liệu quá khứ và thông tin về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Đây là dữ liệu rất đáng chú ý đối với chủ đề dư lượng hóa chất trong thực phẩm.

Điểm tin ATTP (07/10/2026):  FDA (Mỹ) cho rằng không phải “có dư lượng” là đồng nghĩa với “không an toàn”

Báo cáo của FDA cũng cung cấp một bài học quan trọng về cách đọc kết quả xét nghiệm.

Việc phát hiện một lượng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật không tự động đồng nghĩa thực phẩm không an toàn. Câu hỏi quản lý quan trọng hơn là dư lượng đó có vượt mức dung sai hoặc mức tối đa được thiết lập hay không.

Trong hệ thống của FDA, việc giám sát được thực hiện trên cơ sở so sánh kết quả với các mức dung sai được quy định. Khi phát hiện dư lượng vượt mức cho phép hoặc không có mức dung sai được thiết lập, cơ quan quản lý có thể tiến hành các biện pháp phù hợp.

Đây là điểm rất quan trọng đối với truyền thông ATTP: không nên biến một kết quả “phát hiện hóa chất” thành kết luận “thực phẩm độc hại” nếu chưa đánh giá mức độ phơi nhiễm và giới hạn quản lý tương ứng.

Điểm tin ATTP (07/10/2026): FDA công bố báo cáo CORE+EP 2025: 69 sự cố được đánh giá, 26 vụ được ứng phó

Ngày 06/10, FDA công bố báo cáo thường niên CORE+EP năm 2025 về điều tra các vụ bùng phát bệnh do thực phẩm và một số sự cố bất lợi liên quan thực phẩm thuộc phạm vi FDA quản lý.

Trong năm 2025, CORE+EP đã đánh giá 69 sự cố, ứng phó 26 vụ và phát hành 11 cảnh báo sức khỏe cộng đồng. Các hoạt động điều tra dẫn tới nhiều biện pháp quản lý như thu hồi sản phẩm, cảnh báo sức khỏe, thư cảnh báo và đưa doanh nghiệp vào danh sách cảnh báo nhập khẩu.

Đặc biệt, từ tháng 10/2024, CORE được mở rộng thành CORE+EP, bổ sung năng lực về phòng vệ thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và giám sát chuỗi cung ứng.

Đây là một mô hình đáng chú ý: dữ liệu dịch tễ, điều tra sự cố, truy xuất nguồn gốc và giám sát chuỗi cung ứng được đặt trong cùng một hệ thống phản ứng.

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Các vụ E. coli, Listeria và Salmonella tiếp tục được FDA giám sát

Bảng điều tra hiện hành của FDA tiếp tục ghi nhận nhiều vụ đang được theo dõi, trong đó có các vụ Listeria monocytogenes, E. coli O26 liên quan phô mai làm từ sữa nguyên liệu, E. coli O157 và các vụ Salmonella liên quan sprouts, ớt jalapeño và các sản phẩm chưa xác định nguồn.

Điểm đáng chú ý là FDA không công bố tên sản phẩm cụ thể khi chưa có đủ bằng chứng để quy kết sản phẩm là nguyên nhân gây bệnh. Điều này phản ánh một nguyên tắc quan trọng của điều tra ATTP hiện đại:

Tín hiệu dịch tễ → điều tra → truy xuất → lấy mẫu → xác định bằng chứng → hành động quản lý.

Không phải mọi tín hiệu ban đầu đều có thể lập tức chuyển thành kết luận.

GÓC NHÌN VINAFOSA

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Dư lượng hóa chất: cần phân biệt “phát hiện” với “nguy cơ”

Series GIẢI MÃ DƯ LƯỢNG HÓA CHẤT TRONG THỰC PHẨM thuộc TRI THỨC ATTP cần bắt đầu từ một nguyên tắc khoa học rất cơ bản:

Phát hiện một chất không đồng nghĩa với phát hiện một nguy cơ sức khỏe.

Một kết quả xét nghiệm chỉ là điểm xuất phát.

Để đánh giá nguy cơ, cần đặt kết quả đó trong ít nhất 5 câu hỏi:

1. Hóa chất gì?

2. Có được phép sử dụng trong loại thực phẩm hoặc công đoạn đó hay không?

3. Hàm lượng được phát hiện là bao nhiêu?

4. Giới hạn tối đa hoặc mức tham chiếu quản lý là bao nhiêu?

5. Người tiêu dùng phơi nhiễm với mức đó trong bao lâu và qua con đường nào?

Đây chính là khoảng cách giữa “phát hiện hóa chất” và “đánh giá rủi ro hóa chất”.

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Một hóa chất có thể hợp pháp ở nơi này nhưng là mối nguy ở nơi khác

Salbutamol là một ví dụ điển hình.

Một hoạt chất có thể có mục đích sử dụng hợp pháp trong y tế, nhưng khi bị đưa vào thức ăn chăn nuôi hoặc sử dụng để tạo nạc cho vật nuôi thì bản chất của vấn đề thay đổi hoàn toàn.

Vì vậy, khi nói về dư lượng hóa chất trong thực phẩm, không thể chỉ hỏi:

“Chất này có độc không?”

Mà phải hỏi:

“Chất này được sử dụng ở đâu, với mục đích gì, trên đối tượng nào, ở mức nào và người tiêu dùng phơi nhiễm ra sao?”

Đây là tư duy đánh giá nguy cơ, thay cho tư duy đơn giản hóa “có hóa chất = nguy hiểm”.

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Dữ liệu dư lượng phải trở thành công cụ quản lý

Báo cáo của FDA cho thấy một điểm rất đáng chú ý: kết quả giám sát dư lượng được sử dụng để điều chỉnh chiến lược lấy mẫu theo nguy cơ.

Nếu một nhóm hàng, một quốc gia hoặc một chuỗi cung ứng có lịch sử vi phạm cao hơn, hệ thống có thể ưu tiên nguồn lực kiểm tra vào chính những điểm đó.

Đây chính là hướng mà quản lý ATTP Việt Nam cần tiến tới:

Không lấy mẫu dàn trải như nhau cho mọi sản phẩm.

Mà phải:

Dữ liệu → xác định nguy cơ → phân tầng rủi ro → lấy mẫu có trọng điểm → phát hiện sớm → can thiệp.

Khi kết hợp với cơ sở dữ liệu thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, chúng ta có thể tiến thêm một bước:

Dư lượng → lô hàng → cơ sở → nguyên liệu → vùng sản xuất → tác nhân gây nguy cơ.

Đó mới là giá trị thực sự của chuyển đổi số trong ATTP.

KẾT LUẬN

Điểm tin ATTP (07/10/2026): Cho thấy dư lượng hóa chất không còn là câu chuyện chỉ của phòng kiểm nghiệm.

Từ Salbutamol trong chăn nuôi heo đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nông sản, câu hỏi quản lý ngày càng phải đi xa hơn việc “có hay không có”.

Cần biết có chất gì, ở mức nào, từ đâu, vì sao xuất hiện, ai có nguy cơ phơi nhiễm và cần hành động như thế nào.

Trong nước, yêu cầu cung cấp hồ sơ truy xuất trong 24 giờ và việc xây dựng cơ sở dữ liệu thực phẩm đang tạo nền tảng cho một phương thức quản lý mới.

Quốc tế, các báo cáo của FDA cho thấy một hệ thống ATTP hiện đại kết hợp giám sát dư lượng, dịch tễ học, truy xuất, lấy mẫu theo nguy cơ, điều tra và cảnh báo thành một chuỗi phản ứng thống nhất.

Đối với VINAFOSA, đây cũng chính là hướng tiếp cận của Science + Ecosystem + Technology:

Khoa học để hiểu mối nguy → Dữ liệu để nhận diện tín hiệu → Công nghệ để truy xuất → Hệ sinh thái để can thiệp → Quản lý theo nguy cơ để phòng ngừa.

TRI THỨC ATTP 

Chuyên đề (Series): GIẢI MÃ DƯ LƯỢNG HÓA CHẤT TRONG THỰC PHẨM

[Kỳ 1]: DƯ LƯỢNG HÓA CHẤT LÀ GÌ? PHÁT HIỆN MỘT CHẤT CÓ ĐỒNG NGHĨA THỰC