TIN TRONG NƯỚC
1. Hoàn thiện Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi): nhấn mạnh dữ liệu và trách nhiệm theo chuỗi
Một trong những nội dung đáng chú ý trong ngày 24/8 là tiến độ hoàn thiện Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).
Chiều 22/8, Hội đồng thẩm định do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh chủ trì đã xem xét dự án Luật. Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Xuân Tuyên cùng tham dự.
Dự thảo hướng tới việc làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân trong phòng ngừa, xử lý sự cố ATTP.
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất tăng trách nhiệm của tổ chức đưa sản phẩm ra thị trường. Đồng thời, quy định cũng được bổ sung đối với thực phẩm sau thu hái, đánh bắt, khai thác và giết mổ. Các sản phẩm này phải đáp ứng giới hạn về dư lượng và tác nhân gây ô nhiễm.
Một nội dung khác có ý nghĩa lâu dài là cơ sở dữ liệu ATTP.
Theo ý kiến tại phiên thẩm định, dữ liệu cần được liên thông từ Trung ương đến địa phương. Nhóm dữ liệu quan trọng gồm cơ sở kinh doanh, kết quả kiểm tra, thử nghiệm, vi phạm, truy xuất và thu hồi sản phẩm.
Góc đáng chú ý: Nếu được thiết kế tốt, cơ sở dữ liệu không chỉ phục vụ quản lý. Nó còn giúp doanh nghiệp truy xuất nhanh hơn và phản ứng hiệu quả hơn khi xảy ra sự cố.
2. Cục An toàn thực phẩm yêu cầu tăng cường kiểm soát thị trường dịp Tết Trung thu
Ngày 24/8, Cục An toàn thực phẩm đề nghị các địa phương tăng cường bảo đảm ATTP trong dịp Tết Trung thu 2026.
Trọng tâm kiểm tra gồm bánh Trung thu, bánh kẹo, nước giải khát và thực phẩm truyền thống. Các cơ sở nhỏ lẻ, làng nghề, dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố cũng được đưa vào diện chú trọng.
Cục yêu cầu các địa phương tăng cường truy xuất và thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn. Đồng thời, các hành vi vi phạm phải được xử lý nghiêm và công khai theo quy định.
Bên cạnh đó, lực lượng y tế cần chuẩn bị phương án, nhân lực và vật tư để xử lý khi xảy ra ngộ độc thực phẩm.
Góc đáng chú ý: Trung thu là thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng. Vì vậy, kiểm soát ATTP cần được triển khai từ nguyên liệu, sản xuất đến phân phối và tiêu dùng.
3. Hà Nội chuyển trọng tâm sang năng lực tự kiểm soát tại cơ sở
Cổng thông tin ATTP Hà Nội cho biết thành phố đang hướng tới việc nâng cao năng lực tự kiểm soát ATTP ngay tại cơ sở.
Cách tiếp cận này được đặt trong nhóm giải pháp đối với các cơ sở sản xuất, sơ chế và chế biến nông, lâm, thủy sản.
Đây là hướng đi đáng chú ý. Bởi cơ quan quản lý không thể thay thế hoàn toàn hệ thống kiểm soát nội bộ của từng doanh nghiệp.
Do đó, trách nhiệm kiểm soát phải được đặt ngay tại nơi tạo ra sản phẩm.
4. Hà Nội tăng cường số hóa quản lý ATTP bếp ăn trường học
Hà Nội đang triển khai các giải pháp kiểm soát ATTP tại bếp ăn mầm non. Trong đó có ứng dụng công nghệ số và tăng cường truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
Các quy định mới dự kiến được triển khai trong năm học 2026–2027. Trách nhiệm quản lý cũng được gắn rõ hơn với chính quyền cấp xã, phường.
Song song với đó, HanoiCheck đã mở cổng đăng ký và tiếp nhận hồ sơ trực tuyến đối với hoạt động cung cấp bữa ăn bán trú trên địa bàn thành phố.
Góc đáng chú ý: Bếp ăn trường học là một hệ thống có nhiều điểm giao cắt. Vì vậy, số hóa dữ liệu và truy xuất nguồn gốc có thể giúp giảm “điểm mù” trong quản lý.
5. Đại Phước giám sát ATTP tại các cơ sở dịch vụ ăn uống
Ngày 21/8, Ban Văn hóa – Xã hội HĐND xã Đại Phước, Đồng Nai, tổ chức giám sát công tác quản lý nhà nước về ATTP tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.
Đoàn đã khảo sát một số quán ăn, bếp ăn tập thể và cơ sở mầm non độc lập.
Kết quả cho thấy nhiều cơ sở có quy mô nhỏ và thường xuyên biến động. Trong khi đó, lực lượng chuyên trách còn phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.
Đoàn giám sát đề nghị tăng cường kiểm tra chuyên đề và đột xuất. Đồng thời, địa phương cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và cập nhật dữ liệu các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.
Góc đáng chú ý: Đây là ví dụ cho thấy quản lý ATTP ở cấp cơ sở đang chuyển dần từ kiểm tra đơn lẻ sang quản lý bằng dữ liệu và giám sát theo rủi ro.
TIN QUỐC TẾ
1. Mỹ: Bùng phát đồng thời E. coli và Salmonella liên quan giá đỗ alfalfa
FDA và CDC tiếp tục điều tra vụ bùng phát liên quan giá đỗ alfalfa tại Mỹ.
Theo cập nhật ngày 21/8, đã có 55 ca bệnh tại 15 bang. Trong đó có 46 ca E. coli, 7 ca Salmonella và 2 trường hợp nhiễm cả hai tác nhân. Có 4 người phải nhập viện và chưa ghi nhận tử vong.
Dữ liệu dịch tễ và truy xuất cho thấy giá đỗ alfalfa do Everything Sprouts LLC phân phối có thể là nguồn liên quan.
FDA khuyến cáo không ăn, bán hoặc phục vụ giá đỗ mang nhãn Calco và Everything Sprouts.
Đặc biệt, FDA yêu cầu người tiêu dùng, nhà hàng, nhà bán lẻ và cơ sở dịch vụ thực phẩm làm sạch và khử khuẩn các bề mặt hoặc vật chứa đã tiếp xúc với sản phẩm.
Đây là điểm liên quan trực tiếp đến chuyên đề CROSS-CONTAMINATION của VINAFOSA.
2. Mỹ: Salmonella từ jalapeño tiếp tục kéo theo các đợt thu hồi sản phẩm thứ cấp
Vụ bùng phát Salmonella Javiana liên quan ớt jalapeño tại Mỹ vẫn đang được điều tra.
Nguồn liên quan được truy xuất tới jalapeño từ Sinaloa, Mexico, do Coast Citrus Distributors phân phối. Một số doanh nghiệp đã sử dụng nguyên liệu này để chế biến sản phẩm mới. Vì vậy, các đợt thu hồi tiếp tục mở rộng xuống các sản phẩm thứ cấp.
FDA cho biết ngày 20/8 đã lập trang tổng hợp các đợt thu hồi bổ sung liên quan đến jalapeño và sản phẩm có sử dụng nguyên liệu bị thu hồi.
Cơ quan này cũng yêu cầu các nhà hàng và cơ sở bán lẻ không bán hoặc phục vụ sản phẩm bị thu hồi.
Góc ATTP: Một nguyên liệu có vấn đề có thể tạo ra nhiều nhánh sản phẩm trong chuỗi. Vì vậy, truy xuất phải đi xuôi theo sản phẩm và ngược về nguồn nguyên liệu.
3. Mỹ: Vụ Cyclospora liên quan xà lách iceberg tiếp tục được theo dõi
FDA và CDC vẫn đang điều tra vụ bùng phát Cyclospora liên quan xà lách iceberg có nguồn từ miền trung Mexico.
Cập nhật ngày 20/8 ghi nhận 10.930 ca bệnh tại 17 bang, 454 người nhập viện và 2 trường hợp tử vong.
FDA cho biết đã tiến hành kiểm tra và lấy mẫu tại các cơ sở trồng xà lách ở Mexico. Cơ quan này cũng cho biết sản phẩm xà lách thuộc diện thu hồi liên quan vụ việc đã được đưa khỏi thị trường Mỹ.
Tuy nhiên, FDA tiếp tục khuyến cáo làm sạch và khử khuẩn các bề mặt, vật chứa từng tiếp xúc với sản phẩm bị thu hồi.
Góc ATTP: Thu hồi sản phẩm mới là một phần của ứng phó sự cố. Kiểm soát môi trường và các điểm tiếp xúc cũng rất quan trọng để ngăn mối nguy tiếp tục lan truyền.
4. Anh và châu Âu: Vụ Salmonella đa quốc gia đã ghi nhận 341 ca
Một vụ bùng phát Salmonella Enteritidis đang ảnh hưởng tới ít nhất 7 quốc gia châu Âu.
Theo thông tin được công bố ngày 24/8, tổng cộng 341 ca xác nhận đã được ghi nhận từ tháng 5/2025 đến tháng 8/2026. Trong đó, Anh ghi nhận 207 ca và Hà Lan 106 ca. Ít nhất 34 người phải nhập viện và một người tại Anh đã tử vong.
Điều tra dịch tễ tại Anh đang tập trung vào trứng nhập khẩu như một nguồn phơi nhiễm tiềm năng. Tuy nhiên, nguyên nhân cuối cùng vẫn chưa được xác định. FSA cho biết hiện chưa có bằng chứng cho thấy trứng sản xuất tại Anh liên quan đến vụ việc.
Góc ATTP: Sự cố này cho thấy rủi ro ATTP có thể vượt qua biên giới cùng với nguyên liệu và sản phẩm. Vì vậy, kiểm soát chuỗi cung ứng quốc tế cần gắn với truy xuất và giám sát dịch tễ.
GÓC NHÌN VINAFOSA
Từ “kiểm tra” sang “tự kiểm soát”: một bước chuyển quan trọng trong quản trị ATTP
Những thông tin trong ngày 24/8 cho thấy một xu hướng khá rõ.
Quản lý ATTP đang dịch chuyển từ tư duy kiểm tra sang tư duy phòng ngừa và tự kiểm soát.
Điều này thể hiện ở nhiều cấp độ.
Dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) đặt vấn đề xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông. Hà Nội nhấn mạnh năng lực tự kiểm soát tại cơ sở. Bếp ăn trường học được tăng cường truy xuất. Trong khi đó, các vụ việc quốc tế cho thấy truy xuất và thu hồi phải vận hành nhanh khi sự cố xảy ra.
Nhìn rộng hơn, một hệ thống ATTP hiệu quả không thể chỉ dựa vào:
“Có đoàn kiểm tra hay không?”
Câu hỏi quan trọng hơn là:
“Doanh nghiệp có khả năng tự phát hiện, tự kiểm soát và tự phản ứng trước mối nguy hay không?”
Đây chính là nền tảng của quản lý ATTP dựa trên rủi ro.
Và cũng từ đây, TFS – Total Food Safety có thể được nhìn nhận như một hệ thống tích hợp.
Quản lý rủi ro + tiêu chuẩn + quy trình + kiểm nghiệm/thử nghiệm + truy xuất + dữ liệu + con người + văn hóa ATTP.
Mục tiêu cuối cùng không phải là có thật nhiều cuộc kiểm tra.
Mục tiêu là giảm khả năng mối nguy xuất hiện và giảm hậu quả nếu mối nguy xảy ra.
Khi một nguyên liệu có vấn đề, mối nguy có thể đi xa đến đâu?
Các vụ việc liên quan jalapeño, alfalfa sprouts và iceberg lettuce đang cho chúng ta một bài học rất rõ.
Một nguyên liệu có nguy cơ không nhất thiết chỉ tạo ra một sản phẩm có nguy cơ.
Nó có thể được:
nhập khẩu → phân phối → chế biến → đóng gói → bán lẻ → phục vụ tại nhà hàng.
Mỗi bước lại tạo thêm một điểm có khả năng phát sinh hoặc lan truyền nhiễm chéo.
Vì vậy, khi xảy ra sự cố, cần đặt ít nhất 5 câu hỏi:
1. Mối nguy xuất hiện ở đâu?
2. Nguyên liệu đó đã đi qua những đâu?
3. Sản phẩm nào đã sử dụng nguyên liệu đó?
4. Những thiết bị và bề mặt nào đã tiếp xúc?
5. Những sản phẩm hoặc khu vực nào có khả năng bị ảnh hưởng tiếp theo?
Đó chính là tư duy traceability + cross-contamination control.
Đặc biệt, FDA đang yêu cầu làm sạch và khử khuẩn các bề mặt, vật chứa từng tiếp xúc với sản phẩm liên quan trong các vụ alfalfa sprouts và jalapeño.
Một nguyên tắc cần nhớ
Thu hồi sản phẩm là kiểm soát hậu quả. Truy xuất nguồn gốc và kiểm soát nhiễm chéo là kiểm soát đường đi của mối nguy.
Đây cũng là cầu nối rất tự nhiên với chuyên đề mà VINAFOSA đang triển khai:
TRI THỨC ATTP
Chuyên đề: CROSS-CONTAMINATION – NHIỄM CHÉO TRONG CHUỖI THỰC PHẨM
◊[Kỳ 1]: Nhiễm chéo là gì? Vì sao một thực phẩm an toàn có thể trở thành thực phẩm nguy cơ?
♠[Kỳ 2]: Những con đường của nhiễm chéo – người, nguyên liệu, thiết bị, nước, không khí và môi trường.
♣[Kỳ 3]: Nhiễm chéo vi sinh, dị nguyên, hóa chất và vật lý – những điểm khác nhau cần hiểu đúng.
♥[Kỳ 4]: Kiểm soát nhiễm chéo – từ bố trí nhà xưởng, vệ sinh, quy trình đến TFS.
Bài viết liên quan: