Ngày 13/10/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam (VINAFOSA) tổ chức hội thảo góp ý dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Đây là lần thứ hai hai tổ chức phối hợp tổ chức hội thảo, tiếp nối quá trình tham vấn với sự tham gia của các cơ quan quản lý tại 34 tỉnh, thành phố, các nhà khoa học, chuyên gia và hơn 100 doanh nghiệp. Hội thảo tập trung phân tích những quy định mới có tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm, đồng thời đề xuất hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng dựa trên bằng chứng khoa học, quản lý theo mức độ nguy cơ, tăng cường hậu kiểm và bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính.
Hoàn thiện pháp luật đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới
Phát biểu khai mạc hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch VUSTA, nhấn mạnh rằng sau hơn 15 năm thực thi, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý an toàn thực phẩm tại Việt Nam. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử, chuỗi cung ứng toàn cầu và các mô hình kinh doanh mới đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để đáp ứng thực tiễn.
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) gồm 9 chương, 76 điều, đề xuất nhiều nội dung quan trọng nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; đẩy mạnh hậu kiểm; tăng cường quản lý kinh doanh thực phẩm trên các sàn thương mại điện tử; đồng thời nâng cao trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm đối với thức ăn đường phố và suất ăn tập thể.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trương Xuân Lam, yêu cầu trọng tâm hiện nay là xây dựng hệ thống quản trị an toàn thực phẩm hiện đại, chủ động phòng ngừa rủi ro, kiểm soát nguy cơ từ sớm, từ xa và xuyên suốt chuỗi cung ứng. Nguồn lực kiểm tra, giám sát cần được phân bổ phù hợp với mức độ rủi ro của từng nhóm sản phẩm, thay vì áp dụng phương thức quản lý đồng nhất trong mọi trường hợp.
Định hướng này đòi hỏi hoạt động quản lý phải chú trọng hơn đến khả năng nhận diện, đánh giá, cảnh báo và kiểm soát nguy cơ trong toàn bộ quá trình sản xuất, chế biến, lưu thông và tiêu dùng thực phẩm.
Phân định rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật
Tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Nhiên, Phó Chủ tịch VINAFOSA, cho rằng các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm cần vừa bảo đảm yêu cầu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, vừa phù hợp với đặc tính của từng nhóm sản phẩm, mức độ rủi ro, thông lệ quốc tế và điều kiện thực tế của Việt Nam.
Việc đơn giản hóa những thủ tục không cần thiết cần đi đôi với việc duy trì đầy đủ trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh.
Một yêu cầu quan trọng khác là phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý, các cấp thực thi và từng chủ thể trong chuỗi cung ứng. Điều này góp phần hạn chế chồng chéo, nâng cao hiệu quả phối hợp và bảo đảm tính thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện pháp luật.
Bên cạnh trách nhiệm quản lý nhà nước, cần phát huy vai trò tự kiểm soát của cơ sở sản xuất, kinh doanh; chú trọng công tác kiểm nghiệm, đánh giá nguy cơ, cảnh báo và truyền thông, giáo dục kiến thức an toàn thực phẩm cho cộng đồng.
Những ý kiến tại hội thảo cho thấy hiệu quả quản lý không chỉ phụ thuộc vào việc ban hành đầy đủ quy định mà còn đòi hỏi cơ chế thực thi rõ ràng, khả thi và phù hợp với trách nhiệm của từng chủ thể.
Phân biệt an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm và thông tin công bố, ghi nhãn
Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là đề xuất hoàn thiện Luật theo ba nguyên tắc: quản lý dựa trên nguy cơ; trách nhiệm tương xứng với khả năng kiểm soát; quản lý dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học.
Ông Huỳnh Minh Quang, Giám đốc Khối An toàn, Sức khỏe, Môi trường và Chất lượng thuộc Tập đoàn Nguyên liệu Á Châu, đề nghị phân biệt rõ giữa an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm và thông tin công bố, ghi nhãn.
Theo đó, an toàn thực phẩm liên quan đến nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng; chất lượng phản ánh đặc tính của sản phẩm hoặc mức độ đáp ứng tiêu chuẩn đã công bố; còn thông tin công bố, ghi nhãn liên quan đến tính chính xác và trung thực của thông tin cung cấp cho thị trường.
Vì vậy, sai lệch về chất lượng hoặc thông tin sản phẩm không đồng nghĩa trong mọi trường hợp với việc sản phẩm không bảo đảm an toàn thực phẩm. Việc phân loại và xử lý cần căn cứ vào bản chất vi phạm, nguy cơ nội tại, mức độ phơi nhiễm, nhóm đối tượng sử dụng, công dụng và lịch sử kiểm soát của sản phẩm.
Đối với những sản phẩm có đặc tính giao thoa giữa các nhóm quản lý, cần có hướng dẫn phân loại rõ ràng, khách quan và thống nhất nhằm hạn chế cách hiểu khác nhau trong quá trình thực thi.
Cách tiếp cận này có ý nghĩa thiết thực đối với việc xây dựng chính sách quản lý tương xứng với mức độ nguy cơ, đồng thời góp phần bảo đảm sự phù hợp giữa tính chất vi phạm, biện pháp xử lý và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan.
Tăng cường tham vấn, bảo đảm tính khả thi của Luật
Các đại biểu tham dự hội thảo đề nghị tăng cường tham vấn doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, phân phối, chủ sở hữu nhãn hàng và các tổ chức được ủy quyền trong quá trình hoàn thiện các quy định pháp luật.
Các văn bản hướng dẫn liên quan đến phân loại, công bố sản phẩm, quản lý dữ liệu và hậu kiểm cần được xây dựng, lấy ý kiến sớm. Đồng thời, cần có lộ trình chuyển tiếp hợp lý đối với hồ sơ hiện hữu, sản phẩm đang lưu hành, nhãn bao bì, dữ liệu, hợp đồng và các thỏa thuận ủy quyền.
Việc chuẩn bị đầy đủ các quy định hướng dẫn và lộ trình chuyển tiếp sẽ giúp các tổ chức, cá nhân có thời gian thích ứng, hạn chế phát sinh vướng mắc và bảo đảm tính liên tục của hoạt động sản xuất, kinh doanh.
VINAFOSA với vai trò đóng góp chính sách và thúc đẩy quản trị an toàn thực phẩm tổng thể
Hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp trao đổi những vấn đề đặt ra trong quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, từ phương thức quản lý, phân loại sản phẩm đến trách nhiệm của các chủ thể và cơ chế tổ chức thực hiện.
Từ góc độ chuyên môn, việc hoàn thiện Luật cần hướng tới sự kết hợp đồng bộ giữa quản lý nhà nước dựa trên nguy cơ, trách nhiệm tự kiểm soát của doanh nghiệp, năng lực giám sát và cảnh báo, truy xuất nguồn gốc cùng hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý. Trong đó, cần phân biệt rõ mối nguy, nguy cơ và rủi ro để bảo đảm tính chính xác trong xây dựng chính sách, đánh giá và lựa chọn biện pháp kiểm soát phù hợp.
Định hướng này cũng gắn với cách tiếp cận An toàn thực phẩm tổng thể (Total Food Safety – TFS) mà VINAFOSA thúc đẩy, trong đó công nghệ, các hệ thống thực hành và quản lý an toàn thực phẩm, văn hóa an toàn thực phẩm và chuyển đổi số được kết nối thành một hệ thống phòng ngừa, kiểm soát và cải tiến liên tục.
Đối với quá trình sửa đổi Luật, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện các quy định riêng lẻ mà còn phải bảo đảm tính thống nhất giữa chính sách, tiêu chuẩn chuyên môn, hướng dẫn thực thi và điều kiện hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Quản lý dựa trên nguy cơ cần đi cùng phân định trách nhiệm rõ ràng; hậu kiểm cần dựa trên dữ liệu và bằng chứng; truy xuất nguồn gốc cần gắn với khả năng kiểm soát thực chất trong chuỗi cung ứng.
Với vai trò là tổ chức xã hội – nghề nghiệp hoạt động trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, VINAFOSA tiếp tục phát huy năng lực chuyên môn, kết nối các nhà khoa học, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện chính sách theo hướng khoa học, minh bạch và khả thi.
Việc tiếp thu đầy đủ các ý kiến từ thực tiễn sẽ góp phần xây dựng khuôn khổ pháp lý đáp ứng yêu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo điều kiện cho ngành thực phẩm Việt Nam phát triển bền vững.
Hội thảo ngày 13/10/2026 là diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp đóng góp ý kiến từ thực tiễn, góp phần hoàn thiện dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Đây cũng là lần thứ hai VUSTA và VINAFOSA phối hợp tổ chức hội thảo góp ý đối với dự thảo Luật, tiếp nối quá trình tham vấn và tổng hợp ý kiến của các bên liên quan.
Trên cơ sở các ý kiến tại hội thảo, VUSTA và VINAFOSA đã thống nhất xây dựng bản kiến nghị nhằm đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét, hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng quản lý dựa trên nguy cơ, phân định rõ trách nhiệm, tăng cường hậu kiểm và ứng dụng dữ liệu, bằng chứng khoa học trong quản lý an toàn thực phẩm.
VINAFOSA tiếp tục phát huy vai trò của tổ chức khoa học – kỹ thuật trong kết nối nhà khoa học, cơ quan quản lý và doanh nghiệp; góp phần xây dựng hệ thống quản trị an toàn thực phẩm hiện đại, minh bạch và khả thi, vừa bảo vệ sức khỏe cộng đồng, vừa tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm phát triển bền vững.
Bài viết liên quan: