HIỂU ĐÚNG NHÃN THỜI HẠN THỰC PHẨM ĐỂ TRÁNH LÃNG PHÍ VÀ BẢO VỆ SỨC KHỎE

Best Before, Use By hay Sell By? Hiểu đúng nhãn thời hạn thực phẩm để tránh lãng phí và bảo vệ sức khỏe

Từ ngày 01/07/2026, bang California (Hoa Kỳ) chính thức loại bỏ thuật ngữ “Sell By” trên nhãn thực phẩm dành cho người tiêu dùng, chỉ giữ lại hai cách ghi thống nhất là “Best if Used By” và “Use By”. Thay đổi tưởng chừng nhỏ này phản ánh một xu hướng lớn trong quản lý an toàn thực phẩm toàn cầu: ghi nhãn phải rõ ràng, dễ hiểu và dựa trên cơ sở khoa học, giúp người tiêu dùng sử dụng thực phẩm an toàn hơn, đồng thời giảm lãng phí thực phẩm.

Đối với Việt Nam, đây cũng là dịp để nhìn lại cách chúng ta hiểu và sử dụng các thông tin về hạn sử dụng trên bao bì thực phẩm.

Vì sao California bỏ nhãn “Sell By”?

Trong nhiều năm, các sản phẩm thực phẩm tại Hoa Kỳ tồn tại hàng chục cách ghi thời hạn khác nhau như:

• Sell By
• Best Before
• Best if Used By
• Enjoy By
• Fresh By
• Use By

Điều này khiến nhiều người tiêu dùng nhầm lẫn.

Không ít người cho rằng:

“Sell By” chính là hạn sử dụng cuối cùng.

Thực tế hoàn toàn không phải vậy.

“Sell By” chủ yếu là thông tin dành cho nhà bán lẻ, giúp quản lý thời gian bày bán trên kệ, chứ không phải là hướng dẫn về mức độ an toàn của thực phẩm đối với người tiêu dùng.

Chính vì sự nhầm lẫn này, hàng triệu tấn thực phẩm còn sử dụng được vẫn bị bỏ đi mỗi năm.

Phân biệt đúng các loại nhãn thời hạn

Best if Used By

Đây là mốc thời gian thể hiện chất lượng tốt nhất của sản phẩm.

Sau thời điểm này:

• màu sắc có thể thay đổi;
• hương vị giảm;
• cấu trúc sản phẩm biến đổi nhẹ.

Tuy nhiên, nếu được bảo quản đúng cách, thực phẩm vẫn có thể an toàn để sử dụng.

Use By

Khác với “Best if Used By”, nhãn Use By liên quan trực tiếp đến an toàn thực phẩm.

Sau thời điểm này, đặc biệt đối với:

• sữa,
• thịt,
• thủy sản,
• thực phẩm ăn liền,

nguy cơ phát triển của vi sinh vật gây bệnh có thể tăng lên đáng kể.

Do đó, người tiêu dùng không nên sử dụng sau ngày “Use By”.

Sell By

“Sell By” không phải là hạn sử dụng.

Đây chỉ là mốc thời gian giúp siêu thị và cửa hàng quản lý việc luân chuyển hàng hóa.

Ngay cả khi đã qua “Sell By”, nhiều sản phẩm vẫn hoàn toàn có thể sử dụng nếu được bảo quản đúng điều kiện.

Việt Nam hiện quy định như thế nào về ghi nhãn thời hạn thực phẩm?

Tại Việt Nam, việc ghi nhãn thực phẩm hiện được thực hiện theo Nghị định số 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 111/2021/NĐ-CP , cùng các văn bản hướng dẫn liên quan.

Khác với Hoa Kỳ hay nhiều quốc gia châu Âu, pháp luật Việt Nam không quy định sử dụng các thuật ngữ như “Sell By”, “Best if Used By” hay “Use By” trên nhãn thực phẩm.

Thay vào đó, doanh nghiệp chủ yếu ghi:

• Ngày sản xuất (NSX): thời điểm hoàn thành việc sản xuất sản phẩm.
• Hạn sử dụng (HSD): thời điểm mà sau đó sản phẩm không còn được phép lưu thông hoặc không còn bảo đảm chất lượng theo công bố của nhà sản xuất.
• Một số sản phẩm nhập khẩu hoặc sản phẩm đặc thù có thể ghi “Sử dụng tốt nhất trước ngày…”, tương đương với khái niệm Best Before hoặc Best if Used By.

Điều này cho thấy hệ thống ghi nhãn của Việt Nam hiện vẫn chủ yếu sử dụng khái niệm “Hạn sử dụng” mà chưa phân biệt rõ giữa thời điểm chất lượng tối ưu và thời điểm liên quan đến an toàn thực phẩm như cách tiếp cận của nhiều quốc gia phát triển.

Ghi nhãn đúng giúp giảm lãng phí thực phẩm

Theo nhiều nghiên cứu quốc tế, một tỷ lệ đáng kể thực phẩm bị loại bỏ không phải do hư hỏng mà do người tiêu dùng hiểu sai ý nghĩa của các nhãn thời gian.

Việc chuẩn hóa cách ghi nhãn mang lại nhiều lợi ích:

• giảm lượng thực phẩm bị bỏ đi;
• giảm phát thải khí nhà kính từ rác thải thực phẩm;
• tiết kiệm chi phí cho hộ gia đình;
• tăng hiệu quả của chuỗi cung ứng thực phẩm.

Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng của nhiều quốc gia trong chiến lược phát triển bền vững.

Góc nhìn khoa học về hạn sử dụng

Không phải mọi thực phẩm đều có cùng mức độ rủi ro.

Ví dụ:

Thực phẩm ít nguy cơ

• mì khô;
• gạo;
• bánh quy;
• đồ hộp chưa mở.

Sau thời điểm “Best Before”, chất lượng có thể giảm nhưng nếu bao bì còn nguyên vẹn và bảo quản đúng cách, sản phẩm thường vẫn sử dụng được.

Thực phẩm nguy cơ cao

• sữa tươi;
• thịt sống;
• hải sản;
• thực phẩm chế biến sẵn cần bảo quản lạnh.

Đối với nhóm này, việc tuân thủ “Use By” có ý nghĩa rất quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

Việt Nam có thể học gì từ kinh nghiệm quốc tế?

Việc chuẩn hóa ghi nhãn thực phẩm không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan đến truyền thông nguy cơ và giáo dục người tiêu dùng.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và hiện đại hóa hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về:

• Ghi nhãn hạn sử dụng;
• Truyền thông nguy cơ;
• Giảm lãng phí thực phẩm;
• Bảo vệ người tiêu dùng

là những nội dung đáng quan tâm.

Góc nhìn VINAFOSA

An toàn thực phẩm không chỉ bắt đầu từ nhà máy hay phòng kiểm nghiệm mà còn tiếp tục trong quá trình bảo quản, phân phối và sử dụng thực phẩm tại mỗi gia đình.

Một nhãn thực phẩm rõ ràng, dễ hiểu và dựa trên cơ sở khoa học sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định đúng đắn hơn, đồng thời góp phần giảm lãng phí thực phẩm và xây dựng hệ thống thực phẩm bền vững.

Việc California loại bỏ nhãn “Sell By” là một ví dụ cho thấy quản lý an toàn thực phẩm hiện đại không chỉ kiểm soát mối nguy mà còn hướng tới truyền thông hiệu quả và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Việt Nam có nên phân biệt rõ “chất lượng” và “an toàn”?

Một trong những điểm đáng chú ý từ chính sách mới của California không chỉ nằm ở việc loại bỏ thuật ngữ “Sell By”, mà còn ở cách tiếp cận mới đối với truyền thông nguy cơ.

Thay vì sử dụng nhiều thuật ngữ dễ gây nhầm lẫn, hệ thống ghi nhãn được đơn giản hóa thành hai nhóm ý nghĩa rõ ràng:

• Best if Used By: phản ánh chất lượng cảm quan tốt nhất của sản phẩm.
• Use By: phản ánh mốc thời gian liên quan đến an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với các sản phẩm dễ hư hỏng.

Trong khi đó, tại Việt Nam, nhiều người tiêu dùng vẫn có xu hướng hiểu rằng mọi loại “Hạn sử dụng” đều đồng nghĩa với việc thực phẩm phải bỏ ngay sau ngày ghi trên bao bì.

Thực tế, đối với nhiều sản phẩm khô như gạo, mì, ngũ cốc hoặc bánh quy, việc vượt quá thời điểm “Sử dụng tốt nhất trước” không đồng nghĩa với việc thực phẩm mất an toàn nếu sản phẩm còn nguyên bao bì và được bảo quản đúng điều kiện.

Ngược lại, với các sản phẩm có nguy cơ cao như sữa tươi, thịt, thủy sản hoặc thực phẩm chế biến sẵn bảo quản lạnh, việc sử dụng sau hạn dùng có thể làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Đây là vấn đề mà Việt Nam có thể tiếp tục nghiên cứu trong tương lai: liệu có nên phân biệt rõ hơn giữa “thời hạn chất lượng” và “thời hạn an toàn”, đồng thời tăng cường truyền thông để người tiêu dùng hiểu đúng ý nghĩa của từng loại nhãn.

Việc chuẩn hóa cách ghi nhãn không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần giảm lãng phí thực phẩm, nâng cao hiệu quả của chuỗi cung ứng và tiệm cận với các thông lệ quốc tế.

Kết luận

Một cụm từ ngắn trên bao bì có thể ảnh hưởng đến hành vi của hàng triệu người tiêu dùng.

Hiểu đúng sự khác biệt giữa “Best if Used By”, “Use By” và “Sell By” không chỉ giúp sử dụng thực phẩm an toàn hơn mà còn góp phần giảm lãng phí, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả của toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Trong tương lai, ghi nhãn thực phẩm sẽ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là công cụ quan trọng để kết nối khoa học, doanh nghiệp và người tiêu dùng.